Historia Festiwalu
- edycja 2011
Po rocznej przerwie, we wrześniu i październiku 2011 roku, odbył
się III Międzynarodowy Festiwal Między Wschodem a Zachodem. Na
program trzeciej edycji Festiwalu złożyła się wystawa ikon „Teologia
w obrazach”, koncert „Trzech basów profundo” oraz wykład „Ikona jako
teologia w obrazach”.
Festiwal rozpoczął się 7 września wernisażem wystawy „Teologia w
obrazach”. Mimo bardzo skromnej reklamy otwarcie wystawy – i Festiwalu zarazem – zgromadziło liczną publiczność. Około 100 osób zebrało się by podziwiać
niezwykłe eksponaty pochodzące ze zbiorów Muzeum Ikon w Supraślu. Na
wystawie zaprezentowano ok. 100 ikon oraz prawosławnych krzyży
powstałych w XVIII – XX wieku. Większość prezentowanych ikon
powstało w Rosji. Do zbiorów supraskiego muzeum trafiły po
zatrzymaniu przez celników przy próbach nielegalnego przewiezienia
do Polski. Ogromna większość eksponatów to rozmaite ikony
Bogarodzicy. Poza tym zaprezentowano ikony Chrystusa, poszczególnych
świętych, ikony kalendarzowe oraz związane z najważniejszymi
świętami cerkiewnymi. Ekspozycję uzupełniły współczesne drukowane
ikony, również pochodzące z Rosji. Przy wejściu do sali wystawowej
umieszczono gabloty, w których zaprezentowano książki poświęcone
ikonom.
Ikony są drugim, obok śpiewu cerkiewnego, elementem najbardziej
wyróżniającym religię prawosławną. Zajmują szczególne miejsce nie
tylko w świątyni, ale także w codziennym życiu wiernych. Ikona
często przyciąga odbiorców przede wszystkim swoimi walorami
artystycznymi, ale pojmowanie ikony jako dzieła sztuki, mającego
zaspokoić potrzeby estetyczne, choć istotne, nie jest najważniejsze.
Ikona jest bowiem czymś więcej niż dziełem sztuki – oprócz wielkiego
bogactwa artystycznego posiada znacznie większe bogactwo duchowe.
Niemal miesiąc po otwarciu wystawy, 2 października 2011 roku, licznie zgromadzona
publiczność mogła pogłębić swoją wiedzę o ikonach, uczestnicząc w
wykładzie Jana Grigoruka „Ikona jako teologia w obrazach”. Młody
ikonograf wiele uwagi poświęcił w swym wystąpieniu elementom
formalnym i technice pisania ikon. Interesująco przedstawił historię
ikony, wyjaśnił symbolikę kolorów i kanon tworzenia ikon. Ale przede
wszystkim mówił o duchowych aspektach zarówno ikony, jak i pracy
ikonografa. Wykład zakończył się długą serią pytań, które
przekształciły się jeszcze w indywidualne rozmowy z prelegentem.
Wystawa „Teologia w obrazach” prezentowana była w Muzeum
Etnograficznym, które było jej współorganizatorem, przez niemal dwa
miesiące, do 30 października 2011 r.
Część muzyczną programu III Międzynarodowego Festiwalu Miedzy
Wschodem a Zachodem stanowił koncert „Trzech basów profundo”. Mimo
trwających na początku września we Wrocławiu innych wydarzeń
kulturalnych, zakrojonych na znacznie większą skalę, 10 września sala Oratorium
Marianum wypełniła się prawie całkowicie. Niemal 250 osób zebrało
się aby podziwiać trzech pochodzących z Syberii basów profundo:
Vladimira Millera,
Mikhaila Kruglova
i Sergeia Kochetova. Artyści
poza powszechnie kojarzonymi z basami bohaterską siłą i mocą,
pokazali absolutnie nowe i niezwykłe cechy swoich talentów –
artystyczną błyskotliwość, niezwykłą wirtuozerię, a także liryzm
oraz umiejętności miejscami wręcz komiczne. Przy fortepianie zasiadł
znakomity akompaniator, Mikhail Buzin.
Program koncertu podzielony został na dwie części. W pierwszej
znalazły się utwory religijne oraz arcydzieła światowej klasyki. Ave
Maria Schuberta stanowiło piękne, logiczne przejście między dwoma
członami pierwszej części koncertu. Na drugą część złożył się
repertuar znacznie lżejszy – utwory ludowe oraz tradycyjne pieśni
rosyjskie i ukraińskie. Większość utworów artyści zaśpiewali
wspólnie, czasami wręcz chórem, ale każdy z nich miał także krótką
chwilę, gdy zostawał na scenie sam z pianistą, aby zaprezentować się
publiczności w utworze solowym.
Program koncertowy „Trzech basów profundo” jest projektem wzorowanym
na słynnych koncertach trzech tenorów. To jedyny na świecie program
koncertowy, składający się z aranżacji znanych utworów światowej i
rosyjskiej klasyki, przygotowany specjalnie dla trzech śpiewaków,
dysponujących najrzadszymi i najniższymi głosami.
Rosjanie śpiewający basem już od dwóch stuleci zachwycają cały świat
swoją unikalną sztuką. Na zawsze do historii światowej muzyki weszły
nazwiska Fiodora Szalapina czy Jewgienija Nesterenko. Ale naprawdę
wyjątkowe miejsce w świecie muzyki zajmują basy profundo. Te
niezwykle niskie, prawie niewystępujące w zachodniej Europie głosy,
uosabiają siłę i męstwo. Pojawienie się śpiewaka obdarzonego tym
niskim głosem w dowolnym chórze i na dowolnej scenie zawsze budzi
ogromne emocje. Na festiwalowej scenie pojawiło się aż trzech
artystów śpiewających tymi wyjątkowymi głosami, a publiczność
przyjęła ich owacyjnie.
III Międzynarodowy Festiwal „Między Wschodem a Zachodem” był
współfinansowany przez Miasto Wrocław.
